Buổi lễ kỷ niệm đã thu hút sự hiện diện của đông đảo chuyên gia, nhà nghiên cứu, văn hóa sĩ và sinh viên. Đây là dịp để cùng nhau hồi tưởng về một giai đoạn lịch sử oanh liệt của dân tộc, của mảnh đất Thừa Thiên Huế; tưởng nhớ những người con ưu tú của quê hương và đất nước; đồng thời tri ân, tự hào về một ngôi trường mang số phận đặc biệt.

Cách đây 80 năm, trong bầu không khí sục sôi của Cách mạng tháng Tám năm 1945, Trường Thanh niên Tiền tuyến Huế đã ra đời. Ngôi trường này được khai giảng vào ngày 2/7/1945 theo Sắc lệnh số 15 (ban hành ngày 16/6/1945) của Chính phủ Trần Trọng Kim. Tuy được thành lập dưới danh nghĩa của chính phủ này, nhưng trường không hoạt động như một trường võ bị chính quy theo kiểu các nước. Mục tiêu chủ yếu của trường là rèn luyện lớp thanh niên có tinh thần thượng võ, kỷ luật, dũng cảm, kiên cường đối diện khó khăn – nơi bồi dưỡng tinh thần quốc gia và ý chí tự cường.

Để tránh sự kiểm soát của Nhật, những nhà sáng lập đã khéo léo không dùng danh xưng “quân sự”, mặc dù chương trình giảng dạy tập trung vào các môn học, kỹ năng và rèn luyện quân sự. Đặc biệt, luật sư Phan Anh và giáo sư Tạ Quang Bửu – những người khởi xướng – không hề hướng đến việc đào tạo lực lượng cho chính phủ Trần Trọng Kim. Ngược lại, họ tận dụng thời cơ lịch sử để chuẩn bị một thế hệ sĩ quan chỉ huy cho một nước Việt Nam độc lập trong tương lai. Chính vì vậy mà ngôi trường được gọi là “xanh vỏ đỏ lòng”, gắn liền với một thời khắc đặc biệt của Cách mạng tháng Tám ở Huế.

Trường chỉ kịp mở một khóa học, kéo dài hơn hai tháng, với 43 học viên và 4 giảng viên do ông Phan Tử Lăng làm hiệu trưởng. Nhà trường hoạt động theo mô hình tự quản: học viên tự lo sinh hoạt thường ngày, còn giảng dạy quân sự do ông Phan Tử Lăng và ông Võ Lương phụ trách. Buổi sáng học viên tập luyện quân sự, buổi chiều học lái xe, nghề mộc, cơ khí, bơi lội, cưỡi ngựa, sử dụng vũ khí và kỹ năng chỉ huy; thỉnh thoảng có các buổi nghiên cứu, thảo luận nhóm.

Dù tồn tại trong thời gian ngắn, Trường Thanh niên Tiền tuyến Huế đã đào tạo nên lực lượng nòng cốt tham gia khởi nghĩa giành chính quyền tại Huế và bảo vệ chính quyền cách mạng non trẻ mùa Thu 1945. Từ ngôi trường này, nhiều học viên đã trưởng thành trong khói lửa cách mạng, trở thành cán bộ chủ chốt, những tướng lĩnh quân sự, đại tá, nhà khoa học, nhà giáo có nhiều cống hiến lớn lao cho đất nước. Trong 43 học viên, có 5 người đã anh dũng hy sinh, 10 người trở thành đại tá, 8 người mang quân hàm cấp tướng, nhiều người khác là giáo sư tên tuổi trong các lĩnh vực khoa học.

Theo đại diện Bảo tàng Lịch sử TP. Huế, Trường Thanh niên Tiền tuyến Huế đã trở thành “địa chỉ đỏ” – nơi lưu dấu truyền thống cách mạng hào hùng của địa phương. Sự kiện này không chỉ khẳng định giá trị lịch sử mà còn góp phần giáo dục thế hệ trẻ về lý tưởng cách mạng, lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc, đồng thời khơi dậy khát vọng, trí tuệ và sức trẻ trong sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa hôm nay.
Trích: N.Minh (19 tháng 9 năm 2025). Kỷ niệm 80 năm ngày thành lập Trường Thanh niên Tiền tuyến Huế. https://baomoi.com/ky-niem-80-nam-ngay-thanh-lap-truong-thanh-nien-tien-tuyen-hue-c53279450.epi